Lśnisie (Heliophanus spp.)

Heliophanus to rodzaj niewielkich pająków z rodziny skakunowatych (Salticidae), w języku polskim określanych jako lśnisie (od połyskliwej barwy ciała).

Pająki te są dość charakterystyczne, z podłużnym, raczej nieproporcjonalnie dużym (w proporcji do reszty ciała) odwłokiem i krótkimi nogami. Osiągają wielkość 0,6-0,7cm. Barwa ciała czarna lub ciemnozielona, z metalicznym połyskiem. Kontrastują z nią jasnożółte nogogłaszczki, którymi pająk charakterystycznie wymachuje (jeśli chodzi o charakterystyczne ruchy, to często także „kiwa” odwłokiem w górę i w dół). Odnóża również żółtawe. Na odwłoku posiadają białe plamki, których liczba i układ są różne dla poszczególnych gatunków. Najczęściej spotkamy: Heliophanus aeneus (Lśniś nawapnik), H. auratus, H. cupreus, H. dampfi, H. flavipes.

Lśnisie zamieszkują zarośla, osobiście często spotykam je nad rzekami, w krzakach jeżyn i pokrzyw. Z racji niewielkich gabarytów i ciemnego ubarwienia niełatwo je znaleźć. Dobrze się maskują, w dodatku przebywają raczej na niskich roślinach, a w razie zagrożenia chowają się na spodniej stronie liści, lub skaczą jeszcze niżej.

Polują podobnie jak inne skakuny, wykrywając zdobycz wzrokiem i skacząc w jej kierunku. Ich skoki nie są jednak tak okazałe, z racji budowy ciała, która jest bardziej „ociężała” niż u zwinnego skakuna arlekinowego, czy pyrguna nazielnego. Zanim wykonają więc skok, podbiegają do upatrzonej zdobyczy jak najbliżej. Ofiarą lśnisia padają bezkręgowce, przede wszystkim drobne muchówki, błonkówki, pluskwiaki i larwy owadów.

Jak większość skakunów, nie jest szczególnie trudny w hodowli terrarystycznej.
Zwykły, przezroczysty pojemnik na mocz, dostępny w każdej aptece, w zupełności wystarczy jako lokum. Po bokach pojemnika i w jego wieczku wykonać należy otworki wentylacyjne, średnicy ok.1mm. (lepiej większa ilość, ale mniejszych – przez zbyt duże pająk może uciec).

Warstwa podłoża ok. 2cm. Ziemia ogrodowa, włókno kokosowe – to jest obojętne, byle tylko nie wysychało zbyt szybko. Przynajmniej dwa razy w tygodniu nawilżamy, zawsze powinno być lekko wilgotne. Od czasu do czasu warto skropić ścianki pojemnika, okazjonalnie pająki mogą z nich pić (krople nie mogą być jednak zbyt duże, by nie zagrażały zwierzęciu).

Karmienie: drobne muchy, komary, mole, mszyce, wylęg świerszcza/karaczana, najmniejsze larwy mącznika. Należy uważać, aby nie zakopały się w podłożu, gdyż wtedy są poza zasięgiem posługującego się wzrokiem łowcy. Podajemy pokarm 2-3 razy w tygodniu. Resztki pokarmu regularnie usuwamy, by nie ryzykować pojawienia się pleśni i roztoczy.

Posiadanie dorosłej pary skakunów to pierwszy krok do sukcesu w rozmnożeniu. Pora godowa przypada zwykle na przełom wiosny i lata. Samiec wykonuje przed partnerką taniec godowy, co jest cechą wspólną wszystkich skakunów, jako że posługują się wzrokiem i takie "przedstawienie" w obliczu samicy ma sens. Zwykle partner nie jest zjadany po kopulacji, jednak wśród innych gatunków skakunów zdarza się kanibalizm, więc mimo, iż u tego gatunku nie zaobserwowałem takiego zjawiska, to nie mogę go wykluczyć u Heliophanus spp.

Samica składa kokon jajowy, zwijając liść i łącząc w formie oprzędu. Troskliwie strzeże potomstwa, a kiedy nimfy przemienią się w małe pajączki, opuszczają schronienie i od samego początku radzą sobie samodzielnie, będąc swoistymi miniaturkami osobników dorosłych.

Lśnisie (Heliophanus spp.)
Rodzina: skakunowate
Długość ciała: 0,6-0,7cm
Środowisko: zarośla
Pożywienie: drobne bezkręgowce: muchówki, błonkówki, skoczogonki itp.

Tekst i zdjęcia: Jakub Topor