Naszą witrynę przegląda teraz 11 gości 
Codzienne i niecodzienne sytuacje w terrarium Jad- jego działanie i postępowanie po ugryzieniu
Jad- jego działanie i postępowanie po ugryzieniu PDF Drukuj Email
Wpisany przez Blackmane   
czwartek, 22 października 2009 09:56
Najkrócej mówiąc jad jest rodzajem neurotoksyny, substancji oddziałującej na ośrodki przekazujące informacje z nerwów do mięśni. Jad powoduje także zamieranie tkanek w sąsiedztwie rany, a w przypadku małych stworzeń powoduje śmierć. Czy jad jest szkodliwy dla człowieka? To pytanie często pojawia się w głowach terrarystów. Po pierwsze to zależy od gatunku. Brachypelmy mają jad, który siłą może być porównywany do jadu pszczoły, z kolei Poecilotherie czy Pterinochilusy mają jad dużo silniejszy, który może być szkodliwy dla człowieka.
Efekty jadu zależą tez od jego ilości, która znalazła się w ciele ofiary, dlatego tez większe ptaszniki z pewnością mogą wprowadzić do ciała ofiary większą ilość jadu, przez to zrobić większe spustoszenie w ciele ofiary. Należy tez pamiętać, że jad ptaszników łatwo przenika przez tkanki, dlatego też działa stosunkowo szybko. Należy jednak pamiętać, że każdy może być uczulony na jad. W takim przypadku jad ptaszników może zabić człowieka. W przypadku gdy jesteśmy uczuleni i do naszego ciała dostaje się jad, w naszym organizmie uwalniane są potężne ilości histaminy, co w efekcie prowadzi do rozrzedzenia osocza i w konsekwencji może prowadzić do szoku anafilaktycznego - bardzo groźnej reakcji wstrząsowej, która w efekcie może prowadzić do zgonu.

O tym jak działa jad ptaszników teraz pokrótce już chyba każdy wie. To o czym chcę wam teraz powiedzieć, a co zapewne zastanawiało was nie raz to siła jadu i szybkość jego działania. Jest to zagadnienie powszechnie bardzo interesujące, jednak jest dość mało publikacji na temat szybkości i mocy z jaka jad danego ptasznika dokonuje spustoszenia w ciele ofiary.

Już znaczny czas temu w internecie pojawił się niepublikowany wcześniej zapis badań jakie przeprowadzano za Atlantykiem wstrzykując 1 mikrolitr czystego jadu do ciała myszy. Była to iniekcja typu ICV (Intracerebroventricular). Naukowcy poddali sprawdzeniu kilkadziesiąt gatunków ptaszników pobierając ich jad i wstrzykując do układu krwionośnego myszy.

Uwzględniono wówczas podział według regionu występowania i tak stworzono 4 alfabetyczne grupy, co przedstawia poniższe zestawienie:

A ? Afryka
B ? Azja
C ? Ameryka Północna i Środkowa
D ? Ameryka Południowa

W owych grupach pojawiły się wszelakie gatunki, których jad został zbadany. Pomiar następował od momentu iniekcji a kończył się w momencie zgonu myszy. Tak mierzono z jaką szybkością jad danego osobnika potrafi zabić dorosłą mysz. Poniżej przedstawiam wynik tych badań uwzględniając przyjęty w/w podział. Czas podany po myślniku to szybkość z jaką jad danego osobnika doprowadzał do zgonu dorosłej myszy. 60* - oznacza że czas ten wynosił 60 minut lub ponad 60 minut.

A ? Afryka
Cithariscius crawshai ? 3
Scodra griseipes (Stromatopelma calceatum )? 3
Hysterocrates hercules ? 5
Heteroscodra maculata - 5
Pterinochilus murinus ? 6
Euscratoscelus longiceps ? 10
Pterinochilus meridionalis (Ceratogyrus meridionalis )? 10
Hysterocrates gigas ? 15
Ceratogyrus cornuatus (C.marshalli) ? 20
Ceratogyrus brachycephalus ? 40

B ? Azja
Poecilotheria regalis ? 4
Selenoscomia lyra ? 9
Haplopelma lividum ? 10
Cyriopagopus paganus ? 10
Poecilotheria fasciata ? 18

C ? Ameryka Północna i Środkowa
Avicularia urticans ? 5
Tapinauchenius latipes ? 12
Aphonopelma texense ? 25
Avicularia magdalena ? 30
Aphonopelma steindachneri ? 45
Brachypelma boehmei ? 50
Psalmopoeus cambridgei ? 60*
Brachypelma emilia ? 60*
Brachypelma smithi ? 60*
Aphonopelma sp. (wschodni texas) ? 60*
Brachypelma vagans ? 60*
Avicularia avicularia ? 60*
Aphonopelma seemani ? 60*
Aphonopelma anax ? 60*
Aphonopelma chalcodes ? 60*
Brachypelma albopilosum ? 60*
Tapinauchenius gigas ? 60*
Brachypelma angustum ? 60*
Brachypelma auratum ? 60*
Aphonopelma pallidum ? 60*

D ? Ameryka Południowa
Paraphysa sp. ? 5
Grammostola actaeon ? 5
Grammostola spatulata (G rosea) ? 5
Phrixotrichus roseus ? 5
Theraposa blondi ? 5
Paraphysa minicata (P.scorfa) ? 6
Grammostola pulchra ? 8
Cyclosternum fasciatum ? 10
Pamphobeteus striatus (Lasidorides striatus) ? 10
Megaphobema velvetosoma ? 15
Acanthoscurria sp. ? 18
Pamphobeteus antinous ? 25
Ephobopus murinus ? 45
Megaphobema robustum ? 50
Lasidora parahybana ? 60*
Pamphobeteus vespertinus ? 60*
Crrasicrus lamanai ? 60*
Vitalius platyomma ? 60*
Lasidorides polycuspulatus ? 60*
Megaphobema mesomelas ? 60*

Dane te mam nadzieję w jakiś sposób zobrazują wam siłę i szybkość działania jadu poszczególnych ptaszników. To tylko przykłady i choć praca ta nie została oficjalnie opublikowana to mam nadzieję że stanowić będzie dla was źródło cennych informacji.

Ciekawe jest to, że jad ptaszników, które są uznawane za niegroźne może mieć druzgocące skutki jeżeli chodzi o organizm myszy. Wystarczy porównać czas zgonu w wypadku podania jadu P. murinusa lub Poecilotherii oraz Grammostol. Warto to wiedzieć, gdyż niektórzy, którzy karmią myszami, uważają, że karmiąc ?silnie jadowite? pająki jest mniej bolesne dla myszy niż karmienie pająków ?słabo jadowitych?. Jak widać, ciężko jest odnieść badania na myszach do ludzkiego organizmu.

Co się stanie gdy zaatakowany zostanie człowiek? Przed wszystkim nie należy wpadać w panikę. Pierwsze co powinniśmy zrobić to wypić wapń (dostępny w każdej aptece) i udać się do lekarza. Jeśli nie jesteśmy uczuleni na jad ptaszników i mieliśmy do czynienia z osobnikiem o słabym jadzie, nie powinniśmy się raczej martwić. Jednak, gdy ukąsi nas pająk o silnym jadzie, bądź tez jesteśmy uczuleni na jad, od razu powinniśmy zadzwonić na pogotowie. (Należy pamiętać, że działanie jadu, jest też zależne od wytrzymałości naszego organizmu, jednak nie wolno bagatelizować sytuacji jeśli dojdzie do ukąszenia)

W przypadku ukąszenia można wyróżnić następujące fazy:
1.Zaczerwienienie w miejscu ukąszenia
2.Opuchlizna w miejscu ukąszenia i podwyższona temperatura
3.Ostry ból i skurcze mięśniowe
4.Zawroty głowy i zaburzenia percepcji
5.Duszności i utrata przytomności
6.Zapaść
7.Zgon

Zazwyczaj pojawiają się pierwsze 3 punkty, choć w przypadku bardzo silnego jadu, mogą pojawić się objawi z pierwszych 5 punktów.

PAMIĘTAJ - Silny jad to nie przelewki. I dlatego nie powinniśmy bagatelizować niebezpieczeństwa, a także nie dopuszczać możliwości ukąszenia przez ptasznika.

UWAGA: Poniższy tekst jest przeznaczony głównie dla studentów medycyny jak i lekarzy. Nie próbuj sam stosować zaleceń opisanych poniżej, służą one jedynie jako wskazówka, jak również prezentacja procesu postępowania w przypadku wystąpienia szoku anafilaktycznego.

Szok anafilaktyczny czyli reakcja obronna organizmu wobec reakcji uczuleniowej, to pojęcie znane wielu z nas. Tak naprawdę nikt nie wie czy jest uczulony na jad konkretnego ptasznika, póki sam nie zostanie ukąszony. W takim wypadku bezwzględnie musimy zadzwonić po pogotowie, gdyż szok anafilaktyczny prowadzi często do zgonu. Jeśli jesteś lekarzem lub studentem medycyny, to możesz zastosować się do poniższych wskazówek jak działać w przypadku wystąpienia szoku.

Po pierwsze gdy już wiemy że mamy do czynienia z w/w przypadkiem układamy osobę ukąszoną w pozycji leżącej podnosząc przy tym nogi do góry. W przypadku szoku anafilaktycznego dochodzi do efektu duszenia się toteż należy podawać ukąszonej osobie tlen z prędkością 4 do 6 litrów na minutę. Czasem niemożliwe jest wspomaganie oddychania i nalezy wówczas intubować daną osobę.

Bardzo ważny lek przy wstrząsie to adrenalina. Podana gdy nie występuje szok może zaszkodzić, bowiem zwiększa ciśnienie i szybkość przepływu krwi co za tym idzie przyczynia się do szybszego rozprzestrzeniania jadu w krwiobiegu, jednak w przypadku wstrząsu anafilaktycznego jej podanie jest kluczowe. Wstrzykujemy w miejsce ukąszenia 1 : 1000 adrenaliny 0,01 ml na kg masy ciała (maks. 0,3 ml), w razie potrzeby powtarzamy co 15 min. Zakładamy opaskę uciskową powyżej miejsca ukąszenia i nastrzykujemy miejsce ukąszenia adrenaliną (roztwór 1 : 1000) - 0,01 ml/kg (maks. 0,1-0,2 ml); co 10 min zwalniając opaskę na 5 min. W przypadku szoku anafilaktycznego podajemy blokery receptorów H1 np. difenhydramina - 1-2 mg/kg i.m. lub i.v. [maks. 50 mg] co 4-6 h. Kortykosteroidy (hydrokortyzon 5-10 mg/kg [maks. 500 mg] i.v. co 4-6 h). Dodatkowo blokery receptorów H2 (ranitydyna - 12,5-50 mg i.v. co 6-8 h). W przypadku szoku należy bardzo często sprawdzać parametry życiowe.

Adrenalina, kortykosteroidy i blokery nie są u nas dostępne bez recepty, można jednak je sprowadzić zza granicy naszego kraju choćby z Indii czy Nowej Zelandii. Przykładowo 5 ampułek adrenaliny kosztuje wraz z kosztami tzw shippingu około 300 zł. Jest to wydatek kosztowny dlatego osoby, które wiedzą iż są uczulone kupują w/w środki farmakologiczne. Pamiętaj że ukąszenie ptasznika to często nie przelewki, nie wiesz bowiem jak twój organizm zareaguje wobec toksyny i czy nie jesteś aby na nią uczulony.

Dodatkowo przedstawiam sposoby działania zależne od objawów.
(dr med. Grzegorz Goncerz i dr med. Grażyna Pulka)

łagodna pokrzywka
- lek przeciwhistaminowy p.o. lub pozajelitowo
- obserwuj chorego przez >=60 min
pokrzywka, obrzęk naczynioruchowy
- zmierz ciśnienie tętnicze i częstotliwość tętna
- zapewnij dostęp do żyły i podłącz wlew 0,9% NaCl
- lek przeciwhistaminowy p.o. lub pozajelitowo
- glikokortykosteroid p.o. lub pozajelitowo
- w przypadku ciężkich lub narastających objawów - adrenalina (1 mg/ml) i.m. (dorośli 0,3-0,5 mg, dzieci 0,01 ml/kg) - obserwuj chorego do momentu całkowitego ustąpienia objawów
obrzęk krtani
- adrenalina wziewnie i i.m.
- w przypadkach ciężkiego obrzęku krtani może być konieczne wykonanie intubacji, tracheotomii lub konikotomii obturacja oskrzeli
- obturacja łagodna lub umiarkowana - beta2-mimetyk wziewnie
- obturacja ciężka - adrenalina wziewnie i beta2-mimetyk (0,5 mg/ml) i.v. (w 1. rż. 0,05-0,1 mg, do 7. rż. 0,2-0,4 mg, dorośli 0,25-0,5 mg)
- Wszyscy chorzy z przedłużającymi się objawami ze strony układu oddechowego wymagają hospitalizacji. W przypadku chorych z obrzękiem krtani konieczne jest jak najszybsze leczenie na oddziale intensywnej terapii.
wstrząs anafilaktyczny
- konieczna hospitalizacja- adrenalina (1 mg/ml) i.m. (dorośli 0,3-0,5 mg, dzieci 0,01 ml/kg; dawkę można powtórzyć po 5-15 min); i.v. tylko w wyjątkowych przypadkach
- ułóż chorego na plecach
- podaj tlen (przepływ 5-10 l/min)
- zmierz ciśnienie tętnicze i częstotliwość tętna
- zabezpiecz dostęp do żyły i uzupełnij niedobór płynów
- lek przeciwhistaminowy i glikokortykosteroid i.v.
- dopamina lub noradrenalina we wlewie, jeśli niedociśnienie się utrzymuje pomimo podania adrenaliny (z lekiem przeciwhistaminowym lub bez) i płynów i.v.
- glukagon 0,1 mg/kg i.v. w razie utrzymywania się niedociśnienia i skurczu oskrzeli u chorych leczonych beta-blokerami - pamiętać o ryzyku opóźnionej anafilaksji

Żródło: Escoubas P., Rash L., 2004: Tarantulas: eight-legged pharmacists and combinatorial chemists. Toxicon 43, 555-574.
 

Copyright © 2012 Bestiae.pl, Grafika: krabDESIGN