Uwaga: poniższy tekst jest krótkim opisem sytuacji modelowej podczas procesu dopuszczania oraz tworzenia kokonu. Dla uzyskania dokładniejszych informacji zaleca się, aby czytelnik zapoznał się z opisami konkretnego gatunku.

Samiec
Wraz z ostatnim linieniem samiec przechodzi kilka zmian fizycznych (patrz zdjęcie poniżej). Jego odnóża stają się nieco dłuższe, odwłok jest mniejszy, a u większości gatunków na goleniach pierwszej pary odnóży pojawiają się wyraźne haki (tibial apophysis). Najistotniejsze zmiany zachodzą jednak na nogogłaszczkach. Stają się one bardzie bulwiaste i rozwijają się na nich złożone drugorzędne narządy płciowe (embolus) używane do wprowadzenia spermy do samicy.



Kiedy samiec osiągnie dojrzałość, powinno mu się dać tydzień lub dwa na odzyskanie sił, zapewniając jednocześnie wystarczającą ilość pokarmu. Po tym okresie pająk powinien rozpocząć tkanie specjalnej sieci nazywanej potocznie ?dywanikiem? (patrz zdjęcie poniżej). Składa się on z małego paska grubej nici otwartego na obu końcach, pod spodem którego samiec umieszcza kroplę spermy. Następnie wchodzi na wierzch sieci, sięga pod spód i rozpoczyna proces znany jako napełnianie. Samiec kolejno zanurza bulbusy (palpal bulbs) w spermie aż do momentu, kiedy jest całkowicie napełniony. Wtedy niszczy sieć i udaje się na poszukiwanie samicy.



Budowanie ?dywanika? może zająć kilka godzin i nie powinno się w tym czasie pająka niepokoić. Należy również zapewnić mu odpowiednią ilość miejsca w terrarium, gdyż zbyt ograniczona przestrzeń może uniemożliwić zbudowanie sieci. Samce budują kilka takich sieci w ciągu reszty swojego życia, lecz należy pamiętać, że okres w którym samiec jest płodny często trwa zaledwie kilka miesięcy. Początkowo może on budować nowy ?dywanik? co kilka dni, lecz z upływem czasu ilość budowanych sieci będzie malała, aż do momentu w którym samiec całkowicie przestanie to robić i ostatecznie umrze z powodu starego wieku.

Samica
Idealnie byłoby, gdyby samica również była świeżo po linieniu i była dobrze nakarmiona. Kiedy minie już szósty miesiąc w dwunastomiesięcznym cyklu linienia, większość prób połączenia w pary nie udaje się. Wynika to z długiego okresu czasu jaki ptasznikowi zajmuje wytworzenie jaj. Samica w takim przypadku może po prostu osiągnąć wiek kolejnego linienia, zanim będzie gotowa złożyć jaja. W takiej sytuacji sperma przepada (wyściółka spermateki jest zrzucana razem ze skórą) a sama samica znów staje się dziewicza. Zdarza się jednak, że próby rozmnożenia przedsięwzięte w tym okresie kończą się sukcesem, tak więc pomimo wszystko warto spróbować.

Kiedy powyższe warunki zostaną spełnione, samiec może zostać ?przedstawiony? samicy.

Samiec powinien zostać włożony do terrarium samicy na przeciwległym jego końcu, a kiedy dotknie jej sieci zazwyczaj natychmiast rozpoczyna swoje zaloty. Wprawia wtedy swoje ciało w drganie i uderza nogogłaszczkami o podłoże, jednocześnie cały czas poruszając się naprzód w poszukiwaniu samicy. Wibracje zawiadamiają samicę o jego obecności i jeśli jest ona chętna do kopulacji odpowie przez gwałtowne uderzanie odnóżami w podłoże. Kiedy dojdzie do spotkania, samiec wysunie się naprzód, aby zabezpieczyć kły samicy swoimi hakami goleniowymi, a następnie uniesie ją, aby odsłonić jej spód (patrz zdjęcie poniżej). Ciało samca przez cały ten czas nieustannie wibruje, a teraz zacznie on dodatkowo uderzać i bębnić w odwłok i mostek samicy. Następnie samiec wsadza swoje nogogłaszczki do epigynum samicy i wprowadza spermę. Samica zazwyczaj przewraca się podczas tego procesu i może próbować uciec, lecz pozostaje uwięziona w mocnym uścisku samca. W tym momencie samiec może używać jednej lub obu nogogłaszczek naprzemiennie. Samiec wycofa się i uwolni samicę dopiero, kiedy będzie czuł, że jest to bezpieczne. Mimo to będzie próbował uciec i należy wyjąć go z terrarium samicy.



W kolejnych tygodniach samica powinna być dobrze karmiona, gdyż przygotowuje się ona do wytworzenia kokonu. Okres od zapłodnienia do złożenia jaj waha się u różnych gatunków od kilku tygodni do kilku miesięcy (częstotliwość karmienia oraz temperatura również mają wpływ na wytworzenie kokonu). Kiedy nadejdzie odpowiedni moment, samica zacznie kopać w podłożu, a ściany zbiornika pokryje siecią. W tym okresie powinno się jej zapewnić odpowiednią kryjówkę, w której czułaby się bezpiecznie, a ona zamknie się w jej środku. W ciągu kolejnych godzin samica utka gęsty dywanik z grubej nici i złoży na nim jaja, aby ostatecznie złączyć jego końce tworząc luźną kulę. W ciągu kolejnych kilku miesięcy samica nieustannie strzeże jaj, obracając je co kilka godzin. W czasie okresu inkubacji należy zaprzestać karmienia, jednak jak zwykle należy zapewnić świeżą wodę. Pająk powinien być niepokojony tak rzadko jak jest to tylko możliwe, jako że samica w tym okresie jest bardzo niespokojna i może to sprawić, iż nie będzie się ona czuła bezpiecznie. To może z kolei doprowadzić do zjedzenia przez nią jaj. Może być kilka przyczyn takiego zachowania, np. panujące warunki są nieodpowiednie (jest zbyt sucho lub zbyt wilgotno etc.) lub jaja mogą być niezapłodnione (zdarza się to czasami w przypadku starszych samców). Jeżeli jednak wszystko jest w porządku, po kilku miesiącach małe pajączki zaczną wychodzić z kokonu. Wychodząc zazwyczaj są w stadium nimfy, jednak już po kilku dniach ciemnieją, przechodzą swoją pierwszą wylinkę i stają się pełnowartościowymi pajączkami. Mogą być pozostawione tak przez kilka dni, a nawet tygodni, jednak ostatecznie samica powinna zostać przeniesiona, a młode pająki umieszczone w osobnych pojemnikach. Zazwyczaj zaczynają one jeść już po kilku dniach i powinno się im zapewnić odpowiedni pokarm, taki jak muszki lub malutkie świerszcze.


Tworzenie kokonu przez Lasidorę parahybanę

1. Po wybraniu odpowiedniego miejsca, samica zaczyna tkać dużą konstrukcję w kształcie kielicha.
2. Jaja zostają złożone wraz ze zmagazynowaną spermą na grubą sieć kokonu.
3. Po pokryciu jaj nicią, samica zaczyna ?zbierać? krańce kokonu.
4. Kiedy wszystkie jego końce są już złączone, samica formuje z nich luźną kulę, dodając nić a czasami także włoski parzące dla większego bezpieczeństwa.


W zależności od gatunku wyróżniamy dwa rodzaje kokonu.

1. Normalny lub ?mobilny? kokon. Ten rodzaj kokonu może być przenoszony przez samicę w czasie inkubacji; rzadko pozostawia go bez opieki.
2. Niezapłodniony kokon P. irminii został otwarty, aby pokazać jaja znajdujące się wewnątrz.
3. Przykład ?stałego? kokonu P. murinus (rcf). W czasie inkubacji samica nieustannie pilnuje kokonu. Ten rodzaj kokonu jest zawieszony w dużej sieci w kształcie hamaku i nie może być przenoszony.
4. A. geniculata pilnująca kokonu.
5. Młode pajączki A. geniculata wychodzące z kokonu.


Nowo wyklute nimfy P. irminia. Po kilku dniach nimfy ściemnieją i przejdą swoją pierwszą wylinkę, aby stać się pełnowartościowymi pająkami. Kilka niezapłodnionych jaj jest widocznych na tym zdjęciu.

Tłumaczenie: Paweł HeavyPaul Ignac