Drodzy Czytelnicy,

pierwszy tegoroczny i trwale już pogrubiony numer „Zeszytów Terrarystycznych” otwiera obszerny artykuł Marty Marciniak w całości poświęcony niezmiernie interesującym kameleonom jemeńskim. Zwierzęta te, dostępne niemal w każdym większym sklepie zoologicznym, sprzedawane jako małe, piękne i tajemnicze gady nadrzewne, osiągają wcale spore rozmiary. A potem – często w efekcie naszej niewiedzy – zaczynają w domowych warunkach cierpieć i chorować. Jak zatem wystrzec się błędów hodowlanych? – na to właśnie pytanie odpowiada vademecum autorki. Prawdziwą gratką tego numeru jest materiał, który przysłał do redakcji Александр Н. Гуржий. Opis hodowli mało jeszcze poznanej ropuchy Bufo garmani napisany został z epickim rozmachem i obrazowością, na jakie stać tylko Rosjan. Z kolei Maciej Lendor von Wattermark ze Szwecji wprowadza nas w tym numerze w pasjonujący świat paludariów. Nie mniej ciekawy wydaje się miniprzewodnik po krokodylach, spotykanych w prywatnych hodowlach, którego to tekstu autorem jest Łukasz Skomorucha. Przybliżeniem sylwetki „poczciwego” żółwia greckiego zajął się natomiast współpracujący z nami spec od żółwi, Wojciech Urynowicz. Wreszcie Bartosz Strzała portretuje Czytelnikom ZT Thermobia domestica – małe owady rybiki, mogące stanowiące przydatną drobną karmówkę. Przy okazji pragniemy poinformować, że laureatem III edycji konkursu „Moje Terrarium” został dziewięcioletni Czytelnik i fan naszego pisma, Wiktor Biedrzykowski. I na koniec bardzo zachęcamy do odwiedzania naszej strony na Facebooku i wykupienia prenumeraty, która jest wciąż najszybszym, najtańszym i najpewniejszym sposobem regularnego otrzymywania ZT.

dr Paweł Czapczyk
Redaktor Naczelny
Adres poczty elektronicznej jest chroniony przed robotami spamującymi. W przeglądarce musi być włączona obsługa JavaScript, żeby go zobaczyć.

SPIS TREŚCI
Marta Marciniak: Kameleon jemeński
Александр Н. Гуржий: Bufo (Amietophrynus) garmani – ropucha oliwkowa
Maciej Lendor von Wattermark: Nogami w błocie,czyli wprowadzenie do świata paludariów
Wojciech Urynowicz: Żółw grecki
Łukasz Skomorucha: Krokodyle, aligatory, kajmany…

Cupiennius salei

Informacje ogólne
1. Nazwa łacińska
Cupiennius salei

2. Nazwa polska
Gatunek ten często nazywany jest pająkiem bananowym.

3. Środowisko życia i występowanie
Pająk występuje w lasach deszczowych Ameryki Południowej. Przesiaduje z reguły w pobliżu miejsc które są naturalnym jego schronieniem jak zakamarki w szczelinach drzew, konary, gałęzie, liście. Nie buduje on bowiem własnych kryjówek czy nor. Prowadzi raczej nocny tryb życia. Potrafi przesiadywać cały czas w jednym miejscu, gdy zgłodnieje dopiero wyrusza na poszukiwanie pożywienia.

4. Wygląd
C.salei jest gatunkiem u którego dość łatwo i szybko można określić płeć. Możliwe jest to jeszcze w młodocianym wieku gdy pajączki mają około 1 dc [1 cm długości ciała – a więc liczone bez odnóży]. Cechą odróżniającą jest karapaks [głowotułów]. U samiczek jej brzegi ciemnieją zaś u samczyków robią się jaśniejsze. Dodatkowa cecha odróżniająca to wzorki na odwłoku [co jest pokazane na zdjęciach]. Samiczki są także masywniejsze od samczyków, którzy są znacznie smuklejszej budowy. Także długość odnóży samczyków może sprawiać wrażenie dłuższych w stosunku do swego ciała niż u samiczek. Kolor także pozwala określić płeć. Młode osobniki mają bowiem pomarańczowy odcień i dorastając samiczki robią się ciemniejsze przybierając ostatecznie odcień szarości, samczyki zaś jaśnieją by ostatecznie przybrać kolor kremowy.

Informacje handlowe.
1. Terrarium
Dla dorosłej samiczki minimalne wymiary terrarium to 20x20x20. Wskazane jest jednak terrarium większe  bowiem jest to pająk skoczny i stosunkowo szybki. Dobrze sprawdzają się także terraria dla pająków nadrzewnych gdzie wysokość jest najdłuższą z długości terrarium. Gatunek ten jest pająkiem nadrzewnym który z reguły przesiaduje na pokrywie pojemnika lub na jednej z jego ścian. Warto jednak zainwestować w większy pojemnik bowiem polowania są bardzo widowiskowe zwłaszcza gdy ofiara dysponuje dużą szybkością lub jest to zwierze latające. Dla małych pajączków w stadiach od L1 można stosować kliszówki lub nawet moczboxy. Z własnego doświadczenia jednak dodam aby pojemniki nie były zbyt niskie bowiem woda skrapla się wtedy na pokrywce co przeszkadza maluchom. Dla podrośniętych sztuk stosować można wyższe pojemniki, nawet z pozoru za duże na te pająki. Maluchy bowiem są raczej dość aktywne i będą przemierzały pojemnik w poszukiwaniu pokarmu. W ostateczności można stosować także słoiki - ale nie pozwalają one na idealny przepływ powietrza. Jako podłoże stosować najlepiej włókno kokosowe które dobrze trzyma wilgotność. Co do ozdób można dać kawałki kory na których pająk będzie przesiadywał. Nie potrzebne są żadne kryjówki w stylu kokosów czy "jaskiń".

2. Temperatura
Pająk nie jest jakoś wrażliwy na pod tym względem i dobrze znosi wahania temperatury od 22 do 30°C.

3. Wilgotność
Pająk który może być dość wrażliwy na zbytnie przesuszenie. Zwłaszcza dotyczy to młodocianych osobników. Należy więc dbać o to by podłoże było zawsze wilgotne, dbając także aby cyrkulacja powietrza uniemożliwiała osadzanie się dużych ilości wody na ściankach. Często podczas zwilżania można zaobserwować gdy pająk spija wodę wsiąkającą w podłoże. Można więc dodatkowo u dorosłego pająka stosować miseczki z wodą - np. z nakrętki po napojach.

4. Pokarm
Małe L1 najlepiej karmić jest muszkami owocówkami D.melanogaster lub wylęgiem świerszcza a z czasem D.hydei i wylęgiem małych karaczanów. Można później podawać także muszki z pinek. Larwy pinek czy mącznika są niezbyt chętnie zjadane w młodocianym wieku. W późniejszych stadiach pajączki już nie mają raczej takich problemów. Gdy pająk podrośnie stosować można także świerszcze, muchy czy różne karaczany. Można także podawać pokarm łąkowy należy jednak wziąć pod uwagę jakie wiąże się z tym ryzyko. Kolejna rzecz z tym związana to aby nie podawać zwierząt trujących i szkodliwych [biedronki, biegacze, itd] a także dbać by nie podawać zwierząt objętych ochroną w Polsce. Pająk potrafi radzić sobie ze stosunkowo dużymi ofiarami, a także z powodzeniem poluje na szybkie, skaczące lub latające owady. Jest to bardzo widowiskowe i ciekawe urozmaicenie od bardziej statycznych ptaszników.

5. Rozród
Gdy skompletujemy dorosłą parę należy ją nakarmić do syta. Następnie należy upewnić się czy pająki są na pewno dorosłe. Dorosła samiczka powinna mieć ok 3 dc, jednak mogą wystąpić odchylenia w jedną jak i drugą stronę. Kolejnym rzeczą która nas w tym utwierdzi jest to, że pająk nie przechodził bardzo dawno wylinki. W przypadku samca długość ciała może osiągać podobne rozmiary jednak jego postura jest znacznie smuklejsza niż u samiczki. Także jego odnóża są znacznie dłuższe niż u samicy - zwłaszcza po wylince na adulta. Kolejna rzecz to w pełni wykształcone bulbusy.

Gdy już się upewnimy, że pająki są dorosłe wpuszczamy samczyka do terrarium samiczki. Samczyk powinien stosunkowo szybko zainteresować się swoją wybranką a następnie zacząć do niej podchodzić. Samiczka na początku może być trochę onieśmielona jednak z czasem pozwala na zbliżenie. Po kopulacji samczyka należy odłowić bowiem samiczka może pożreć swego wybranka.



Po kilku tygodniach samiczka robi kokon który nosi przytwierdzony do odwłoka. Po ok 2-3 tygodniach możemy odebrać samicy kokon jeśli nie chcemy, żeby małe rozeszły się po terrarium matki. Jeśli nam to nie przeszkadza zostawiamy go samicy i dbamy by wilgotność podłoża była odpowiednia. Gdy wolimy sami się zająć musimy przygotować inkubator który zapewni maluchom wilgotność. Młode wylęgają się po kolejnym tygodniu do dwóch, trzech.



Po pierwszym kokonie samica może robić kolejne w kilkutygodniowych przerwach od wylęgu młodych. Pojawienie się kolejnego kokonu można poznać po tym, że pająk zdaje się puchnąć. Należy w czasie po kokonie obficie karmić samicę bowiem może ona zjeść następny kokon. Pająk będzie składał kokony aż do swej śmierci. Z kokonów wylęga się ok 250 młodych i w każdym kolejnych może ich być trochę mniej.



Maluchy należy dość szybko oddzielić od siebie bowiem bardzo chętnie polują na swe rodzeństwo. Nie ma szans więc na hodowlę grupową. A jeśli ktoś taką założy to z kilkunastu osobników zostaną po jakimś czasie ok. 3 które po czasie zjedzą się także wzajemnie.



6. Temperament
Pająk stosunkowo spokojny, nie wykazujący nawet agresji podczas przekładania, ruszania itp. Nie należy jednak go lekceważyć bowiem jest to gatunek szybki i bardzo skoczny. Poza tym ze względu na to, że posiada on bardzo jadowitych kuzynów należy ostrożnie się z nim obchodzić. Dodam jednak, że gatunek ten wybiera raczej ucieczkę niż próbę ugryzienia, a jedyna sytuacja podczas której postawił się na mnie jakiś osobnik to odbieranie kokonu samicy.

7. Dostępność w handlu
Aktualnie pająk dość łatwo dostępny w handlu. Nawet rozmnażanie stało się łatwiejsze ze względu na to, że stosunkowo młode osobniki łatwo wyseksować i już z pewnym wyprzedzeniem można kompletować parkę. Poza tym za granicą pająk także dość popularny i chętnie hodowlany. Można powiedzieć, że jest to taka bezpieczna wersja Phoneutria spp.

Pająk polecany raczej osobom z pewnym doświadczeniem hodowlanym bowiem jest to gatunek szybki i skoczny. Dodatkowo uwzględnić trzeba jednak jego potencjał jadowy a także specjalne wymagania odnośnie karmienia pajączków młodych [L1 -> muszki owocówki]. Jeśli jednak ktoś zakupi pająka w stadium ok L6 to w zasadzie do momentu osiągnięcia przez pająka dorosłości powinien przyzwyczaić się do jego szybkości. Jedyne o czym należy pamiętać to to, że jest to zwierze dzikie które należy traktować z odpowiednim szacunkiem i przestrzegając podstawowych zasad zachowania bezpieczeństwa.

Jedyną uwagą odnośnie tego gatunku jest to, że stosunkowo często zdarzają się problemy podczas linienia. Nie jest to jakiś duży procent osobników, ale należy szczególnie uważać na liniejące osobniki. Nie ruszajmy wtedy pojemnika aby pająk nie spadł, ani nie pomagajmy wyjść mu z wylinki. Dodam, że dobrze jest stosować kawałki kory na których pająk może zaczepić się podczas linienia, bowiem jeśli nie znajdzie niczego takiego to zaczepi się na pokrywce lub ściance co zwiększy szanse odklejenia i upadku.

Opracował: Dimitir "Wodnik" Wodniakov

Bibliografia:
- Własne doświadczenia
- Doświadczenia innych hodowców C.salei
- http://www.vogelspinnenforum.ch

Informacje ogólne
1. Nazwa łacińska
Heteropoda venatoria

2. Nazwa polska
brak

3 Środowisko życia i występowanie
Pająk występujący w wielu rejonach świata w których panuje klimat tropikalny i subtropikalny.

4. Wygląd
H.venatoria mają spłaszczone ciało z szerokim głowotułowiem i odnóżami które układają w zakrzywiony,  charakterystyczny dla swojej rodziny sposób. Samice osiągają do 3 cm dc [długości ciała] natomiast samce do ok 2,5 cm dc. Pająki mają także stosunkowo długie odnóża przy czym odnóża samców są znacznie dłuższe niż samic. Młodociane pająki mają brązowo-szary kolor, jednak z czasem staje się możliwe rozróżnienie płci jeszcze przed osiągnięciem dorosłości. Samczyki stają się jasnoszare z charakterystycznym wzorkiem trójkąta na głowotułowiu. Dodatkowo po wylince na adult ich odnóża stają się znacznie dłuższe niż wcześniej z charakterystycznymi czarnymi pojedynczymi włoskami. Widoczne są także bulbusy w kształcie grotów. Sam zaś kształt samców staje się smuklejszy. Samiczki zaś od samego początku stają się brązowe a z wiekiem widoczny jest żółty pasek nad ich szczękoczułkami. Często także zdarza się, że ich ciało zdobią małe czarne plamki ale nie jest to regułą. Ich ciało jest także masywniejsze i na pierwszy rzut oka ktoś niedoświadczony widząc samca i samiczkę razem mógłby uznać, że to dwa różne gatunki pająków.

Informacje handlowe
1. Terrarium
Mimo iż pająk ten nie osiąga wielkich rozmiarów to warto mu zapewnić większe lokum. Ja proponowałbym co najmniej 20x20x20 chociaż większe także byłoby wskazane. Można stosować także terrarium typowe dla nadrzewniaków gdzie wysokość terrarium jest najdłuższą z jego wymiarów. Jako podłoże stosować najlepiej włókno kokosowe które pozwoli zapewnić odpowiednią wilgotność. Nie musi być go wiele bo sam pająk nie korzysta zbyt z podłoża. Dodatkowo dobrze jest pająkowi zapewnić kawałki kory na których będzie głównie przesiadywał. Jest to gatunek który w swoim naturalnym środowisku przebywa w szczelinach w korze drzew, w kątach, w zakamarkach więc dobrze jest chociaż w minimalnym stopniu odwzorować to i zapewnić mu jakąś kryjówkę. Pamiętajmy także o tym, że pająki linieją wisząc w dół więc kora także spełnia tutaj funkcje obiektu pozwalającego się zaczepić. Uwzględnijmy więc to aby kawałek kory był z 2-3 razy dłuższy od pająka aby przechodząc wylinkę nie zablokował się o ziemie. Gdy nie będzie miał jednak odpowiedniego miejsca do przejścia wylinki zaczepi się o pokrywę i tam ją przejdzie - a to wiąże się z ryzykiem upadku ze względu na śliskie powierzchnie, mimo iż pająk bez problemu porusza się po takich powierzchniach.

2. Temperatura
Gatunek dość odporny i tolerancyjny na spadki i zmiany temperatury. Jednak najlepiej gdyby mieściła się ona w zakresie 22 do 30°C, optymalna zaś to 24-26°C.

3. Wilgotność
Pod względem wilgotności pająk także wykazuje dużą tolerancje. Znosi także tymczasowe przesuszenia jak i "powodzie". Nie znaczy to jednak by pająka wyznaczać na próbę a jedynie to, że zniesie błędy początkujących osób. Starajmy się więc by wilgotność była zachowana na poziomie 40-80% a któraś część terrarium była zawsze stosunkowo wilgotna.

4. Pokarm
Ze względu na niewielkie rozmiary pająk nie jest w stanie polować na wielkie karaczany itp. Nadrabia to jednak samym sposobem polowania. Jest o bowiem bardzo szybki i skoczny łowca dla którego problemu nie sprawia nawet upolowanie ofiary latającej. Można więc karmić wszelkimi owadami skaczącymi, biegającymi i latającymi jak świerszcze, małe karaczany, muchy a także larwy much czy mączników. Można także jako urozmaicenie diety podawać plankton łąkowy jeśli ktoś stosuje taki rodzaj pokarmu. Dobrze sprawdzają się tutaj szarańczaki, motyle itp. Pamiętajmy jednak aby przed podaniem upewnić się czy zwierze nie należy do gatunków zagrożonych i chronionych a także czy nie jest to zwierze trujące lub toksyczne [biedronki, biegacze, oleice itp]. Większym problemem jest karmienie maluchów. Ze względu na swe znikome rozmiary należy podawać muszki owocówki lub wylęg świerszcza. Preferowany jest pokarm aktywnie się poruszający więc różnego rodzaju larwy mogą nie spełnić swych zadań.

5. Rozród
Gdy skompletujemy dorosłą parkę, należy pająki nakarmić. Gdy już nie będą chciały przyjmować pokarmu wpuszczamy samczyka do samiczki. On stosunkowo szybko powinien się nią zaciekawić i zacznie delikatnie ją dotykać przednimi odnóżami. Samiczka nie zostając dłużna zachęca samca aby podszedł bliżej. Ten podchodzi do niej po czym wchodzi na nią aby móc w takiej pozycji wprowadzić nasienie. Samica pozostaje nieruchoma pozwalając by samiec robił swoje. Sama kopulacja może trwać nawet do kilku godzin.



Po wszystkim pająki się rozchodzą. Dopuszczanie można powtórzyć dla pewności. Pająki z tego gatunku jeśli są nakarmione to nie wykazują jakiś zapędów kanibalistycznych więc parka może przebywać ze sobą jakiś czas. Nie należy jednak traktować tego jako pewniaka bowiem w moim przypadku pierwszy samczyk skończył jako pokarm nim zrobił swoje.

Po zapłodnieniu samica stosunkowo szybko robi kokon - zależne jest to od warunków w terrarium, a także od samej samicy. Moja zrobiła kokon po 11 dniach ale odchylenia mogą wystąpić w jedną i drugą stronę. Samiczka opiekuje się kokonem nosząc go pod sobą.
Jako, że H.venatoria jest pająkiem właściwym to nie linieje ona więcej po osiągnięciu dojrzałości, więc po jednej kopulacji samica zrobi kilka kokonów.



6. Temperament
Pająk mało agresywny nie wykazujący chęci do kąsania. Jednak jego szybkość sprawia, że może być trudnym w ogarnięciu zwłaszcza w małym pojemniku. Od siebie dodam, że zdarzyło się mi się iż uciekł mi podrostek tego gatunku i ukrył się pod łóżkiem. Zostawiłem nawet pojemniki z wilgotnym torfem aby zwabić go do pojemnika ale na próżno. Gdy już myślałem, że padł z wysuszenia on po miesiącu wyszedł jak gdyby nigdy nic. Tak więc to jest najlepszy dowód na to by ukazać jak ten pająk jest wytrzymały i jakie odchylenia od optymalnych warunków znosi. Oczywiście po takiej miesięcznej wyprowadzce był gdzieś o wylinkę do tyłu w porównaniu do swego rodzeństwa które przebywało w pojemnikach hodowlanych.

7. Dostępność w handlu
Aktualnie pająk łatwo dostępny, ze względu na łatwość rozmnażania. Jednak należy się spodziewać, że mogą występować okresowe "wysypy" tych pająków w zależności z jaką intensywnością będą rozmnażane.



Osobiście uważam, że pająk ze względu na swój spokojny charakter nadaje się dla osób nawet początkujących. Jedynie jego ogromna szybkość może sprawiać problemy, nawet doświadczonym hodowcom. Jednak by tego unikać można stosować większe pojemniki z jakimiś kryjówkami [kora, itp] aby pająk czując zagrożenie zamiast ucieczki z pojemnika chował się za kawałkiem kory. Tak samo należy uważać na to podczas karmienia otwierając pojemnik.

Opracował: Dimitir "Wodnik" Wodniakov

Bibliografia
- Własne doświadczenia
- Doświadczenia zaprzyjaźnionych hodowców H.venatoria
- http://pl.wikipedia.org/wiki/Heteropoda_venatoria
- http://www.vogelspinnenforum.ch